102 Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 819-бабына сәйкес, салық төлеуші пайдалы қазбаларды өндіру салығын және көмірсутектер бойынша экспортқа салынатын ренталық салықты төлеу есебіне Қазақстан Республикасына пайдалы қазбаларды заттай нысанда беруге міндетті.
Осы Кодексте белгіленген пайдалы қазбаларды өндіру салығын және көмірсутектер бойынша экспортқа салынатын ренталық салықты төлеудің ақшалай нысанын заттай нысанға уақытша, толық немесе ішінара ауыстыруға жол беріледі.
Заттай нысанда төленетін пайдалы қазбаларды өндіру салығы мен көмірсутектер бойынша экспортқа салынатын ренталық салықтың мөлшері Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және мөлшерлермен ақшалай түрде есептелген осы салықтар мен төлемдердің сомасына баламалы болуы тиіс.
Пайдалы қазбалардың көлемін айқындау, оларды ақшалай түрде есептеу, сондай-ақ салық міндеттемесін заттай нысанда орындау есебіне берілетін пайдалы қазбаларды өткізу Қазақстан Республикасы Үкіметі айқындаған заттай нысанда міндеттемені орындау тәртібіне сәйкес жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі 2026 жылғы 19 қарашада заттай нысанда міндеттемені орындау қағидаларын бекітті.
Аталған қағидалар коммерциялық өндіру басталған күннен бастап өнімді бөлу туралы келісімдер (контрактілер) бойынша өндірілген пайдалы қазбаларды қоса алғанда, недропайдаланушының салық міндеттемесін заттай нысанда орындау есебіне берілетін пайдалы қазбалардың көлемін айқындау, оларды ақшалай түрде есептеу және өткізу тәртібін белгілейді, оның ішінде:
-
өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі;
-
роялти;
-
экспортқа салынатын ренталық салық;
-
пайдалы қазбаларды өндіру салығы.
